Фінансова грамотність як чинник формування управлінських рішень для сталого розвитку
DOI:
https://doi.org/10.26642/ema-2025-4(114)-109-116Ключові слова:
фінансова грамотність, сталий розвиток, управлінські рішенняАнотація
Статтю присвячено дослідженню ролі фінансової грамотності у формуванні управлінських рішень, орієнтованих на досягнення цілей сталого розвитку. Визначено концептуальні взаємозв’язки між рівнем фінансової обізнаності економічних суб’єктів та якістю їхніх рішень у контексті екологічних, соціальних та управлінських (ESG) аспектів. Розглянуто еволюцію підходів до трактування фінансової грамотності та окреслено тенденцію до формування окремого напряму – «грамотності у сфері сталого фінансування». Проаналізовано міжнародний досвід ЄС, США та країн Азії у сфері інтеграції фінансової освіти зі стратегіями сталого розвитку, а також підкреслено актуальність таких практик для України. Запропоновано структуризацію компетентностей фінансової освіти для сталого розвитку за трьома рівнями – когнітивним, операційним та ціннісним, що дозволяє комплексно оцінити готовність індивіда до ухвалення відповідальних фінансових рішень. Обґрунтовано доцільність формування цілісного механізму імплементації цих компетентностей в освітній процес, що забезпечує перехід від індивідуальної фінансової поведінки до макрорівневих ефектів сталого розвитку. Визначено, що застосування зазначеної моделі сприяє підвищенню фінансової стійкості, розвитку відповідального бізнесу та посиленню соціально-економічної рівноваги. Результати дослідження поглиблюють розуміння ролі фінансової грамотності як чинника, що формує стійкі управлінські рішення, та окреслюють перспективи інтеграції ESG-компетентностей у національні програми фінансової освіти. Запропоновані підходи створюють підґрунтя для формування уніфікованої методичної бази, яку доцільно використовувати як у наукових дослідженнях, так і в освітній та управлінській практиці.
Посилання
European Commission (2021), Renewed Sustainable Finance Strategy, European Commission, Brussels, 38 p., [Online], available at: https://finance.ec.europa.eu/publications/renewed-sustainable-finance-strategy_en
European Commission (2023), EU Sustainable Finance Framework – Progress Report 2023, European Commission, Brussels, 64 p., [Online], available at: https://finance.ec.europa.eu/publications/eu-sustainable-finance-framework-progress-report_en
European Securities and Markets Authority (2022), Sustainable Finance Roadmap 2022–2024, ESMA, Paris, 42 p., [Online], available at: https://www.esma.europa.eu/press-news/esma-news/esma-publishes-its-sustainable-finance-roadmap-2022-2024
Eurostat (2022), Sustainable Finance Statistics in the European Union – 2022 Report, Publications Office of the European Union, Luxembourg, 52 p., [Online], available at: https://ec.europa.eu/eurostat
Scholtens, B. (2006), «Finance as a driver of corporate social responsibility», Journal of Business Ethics, Vol. 68, рр. 19–33, doi.org/10.1007/S10551-006-9037-1.
Trotta, A., Rania, F. and Strano, E. (2024), «Exploring the linkages between FinTech and ESG: a bibliometric perspective», Research in International Business and Finance, Vol. 69, doi: 10.1016/j.ribaf.2023.102200.
«Jump$tart Coalition for Personal Financial Literacy», [Online], available at: https://www.jumpstart.org/
Federal Reserve, Federal Reserve Board, [Online], available at: https://www.federalreserve.gov/
Natsionalna stratehiia rozvytku finansovoi hramotnosti do 2030 roku, [Online], available at: https://bank.gov.ua/admin_uploads/article/NBU_Strategy-Financial-Literacy.pdf?v=11
Natsionalnyi bank Ukrainy (2021), Financial Literacy, Financial Inclusion and Financial Well-Being in Ukraine in 2021, Report on the Results of the Research, Kyiv, [Online], available at: https://bank.gov.ua/admin_uploads/article/Research_Financial_Literacy_Inclusion_Welfare_2021_en.pdf
«Regulation (EU) 2019/2088 On sustainability-related disclosures in the financial services sector: Regulation of the European Parliament and of the Council of 27 November 2019» (2019), Official Journal, L 317, 9 Dec., рр. 1–16, [Online], available at: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/2088/oj/eng
European Commission, EU taxonomy for sustainable activities, [Online], available at: https://finance.ec.europa.eu/sustainable-finance/tools-and-standards/eu-taxonomy-sustainable-activities_en
Senaya, G.M. (2024), «Financial Literacy and Its Role in Promoting Sustainable Investment», World Journal of Advanced Research and Reviews, Vol. 24, No. 1, рр. 212–232, doi: 10.30574/wjarr.2024.24.1.2986.
Lusardi, A. and Mitchell, O.S. (2014), «The economic importance of financial literacy: Theory and evidence», Journal of Economic Literature, Vol. 52 (1), рр. 5–44, [Online], available at: https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257/jel.52.1.5
Kaiser, T., Lusardi, A., Menkhoff, L. and Urban, C. (2022), «Financial education affects financial knowledge and downstream behaviors», Journal of Financial Economics, Vol. 145 (2), рр. 255–272, doi: 10.1016/j.jfineco.2021.09.022.
Filippini, M., Leippold, M. and Wekhof, T. (2024), «Sustainable finance literacy and the determinants of sustainable investing», Journal of Banking & Finance, doi: 10.1016/j.jbankfin.2024.107167.
Klapper, L. and Lusardi, A. (2019), «Financial literacy and financial resilience: Evidence from around the world», Financial Management, doi: 10.1111/fima.12283.
Atkinson, A. and Messy, F.A. (2012), Measuring financial literacy: Results of the OECD/INFE pilot study, [Online], available at: publications/reports/2012/03/measuring-financial-literacy_g17a210b/5k9csfs90fr4-en.pdf
Karakurum-Ozdemir, K., Kokkizil, M. and Uysal, G. (2019), «Financial Literacy in Developing Countries», Social Indicators Researc, Vol. 143 (1), рр. 325–353, doi: 10.1007/s11205-018-1952-x.
Zhang, Y. and Chatterjee, S. (2023), «Financial Well-Being in the United States: The Roles of Financial Literacy and Financial Stress», Sustainability, Vol. 15 (5), рр. 1–18, [Online], available at: https://ideas.repec.org/a/gam/jsusta/v15y2023i5p4505-d1086153.html
Goyal, K. and Kumar, S. (2021), «Financial literacy: A systematic review and bibliometric analysis», International Journal of Consumer Studies, Vol. 45 (1), рр. 80–105, doi: 10.1111/ijcs.12605.
Noctor, M., Stoney, S. and Stradling, S. (1992), Financial literacy: A Discussion of Concepts and Competences of Financial Literacy and Opportunities for Its Introduction into Young People’s Learning, National Foundation for Education Research, London, [Online], available at: https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=4108721
Huston, S.J. (2010), «Measuring Financial Literacy», Journal of Consumer Affairs, Vol. 44 (2), рр. 296–316, doi: 10.1111/j.1745-6606.2010.01170.x.
Abdullah, M.A. and Chong, R. (2014), «Financial literacy: An exploratory review of the literature and future research», Journal of Emerging Economies and Islamic Research, Vol. 2 (3), 32 р., doi: 10.24191/jeeir.v2i3.9631.
Damayanti, R., Al-shami, S.S.A., Rahim, A.R. and Marwati, F.S. (2018), «Factors that influence financial literacy on small medium enterprises: A literature review», Opción, рр. 1540–1557, [Online], available at: https://www.researchgate.net/publication/331823650_Factors_that_influence_financial_literacy_on_small_medium_enterprises_A_literature_review
Molina-García, A., Dieguez-Soto, J., Galache-Laza, M.T. and Campos-Valenzuela, M. (2022), «Financial literacy in SMEs: A bibliometric analysis and a systematic literature review», Review of Managerial Science, Vol. 17, рр. 787–826, doi: 10.1007/s11846-022-00556-2.
Scholtens, B. (2006), «Finance as a driver of corporate social responsibility», Journal of Business Ethics, Vol. 68, рр. 19–33, doi: 10.1007/S10551-006-9037-1.
Idris, A., Rahmawati, A. and Surwanti, A. (2023), «Theoretical Models of Financial Literacy: A Bibliometric Analysis and Literature Review», Asian Journal of Business and Accounting, Vol. 16 (1), рр. 89–127, doi: 10.22452/ajba.vol16no1.4.
##submission.downloads##
Опубліковано
Як цитувати
Номер
Розділ
Ліцензія
Авторське право (c) 2026 Олена Анатоліївна Виговська, Ніна Павлівна Кириленко, Ірина Вікторівна Литвинчук

Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.
Автор, який подає матеріали до друку, зберігає за собою всі авторські права та надає відповідному виданню право першої публікації, дозволяючи розповсюджувати даний матеріал із зазначенням авторства та джерела первинної публікації, а також погоджується на розміщення її електронної версії на сайті Національної бібліотеки ім. В.І. Вернадського та на сайті журналу.