Фінансова грамотність як чинник формування управлінських рішень для сталого розвитку

Автор(и)

  • Олена Анатоліївна Виговська Державний університет «Житомирська політехніка», Україна https://orcid.org/0000-0002-7905-0494
  • Ніна Павлівна Кириленко Державний університет «Житомирська політехніка», Україна https://orcid.org/0000-0001-7222-9320
  • Ірина Вікторівна Литвинчук Державний університет «Житомирська політехніка», Україна http://orcid.org/0000-0003-3316-4952

DOI:

https://doi.org/10.26642/ema-2025-4(114)-109-116

Ключові слова:

фінансова грамотність, сталий розвиток, управлінські рішення

Анотація

Статтю присвячено дослідженню ролі фінансової грамотності у формуванні управлінських рішень, орієнтованих на досягнення цілей сталого розвитку. Визначено концептуальні взаємозв’язки між рівнем фінансової обізнаності економічних суб’єктів та якістю їхніх рішень у контексті екологічних, соціальних та управлінських (ESG) аспектів. Розглянуто еволюцію підходів до трактування фінансової грамотності та окреслено тенденцію до формування окремого напряму – «грамотності у сфері сталого фінансування». Проаналізовано міжнародний досвід ЄС, США та країн Азії у сфері інтеграції фінансової освіти зі стратегіями сталого розвитку, а також підкреслено актуальність таких практик для України. Запропоновано структуризацію компетентностей фінансової освіти для сталого розвитку за трьома рівнями – когнітивним, операційним та ціннісним, що дозволяє комплексно оцінити готовність індивіда до ухвалення відповідальних фінансових рішень. Обґрунтовано доцільність формування цілісного механізму імплементації цих компетентностей в освітній процес, що забезпечує перехід від індивідуальної фінансової поведінки до макрорівневих ефектів сталого розвитку. Визначено, що застосування зазначеної моделі сприяє підвищенню фінансової стійкості, розвитку відповідального бізнесу та посиленню соціально-економічної рівноваги. Результати дослідження поглиблюють розуміння ролі фінансової грамотності як чинника, що формує стійкі управлінські рішення, та окреслюють перспективи інтеграції ESG-компетентностей у національні програми фінансової освіти. Запропоновані підходи створюють підґрунтя для формування уніфікованої методичної бази, яку доцільно використовувати як у наукових дослідженнях, так і в освітній та управлінській практиці.

Посилання

European Commission (2021), Renewed Sustainable Finance Strategy, European Commission, Brussels, 38 p., [Online], available at: https://finance.ec.europa.eu/publications/renewed-sustainable-finance-strategy_en

European Commission (2023), EU Sustainable Finance Framework – Progress Report 2023, European Commission, Brussels, 64 p., [Online], available at: https://finance.ec.europa.eu/publications/eu-sustainable-finance-framework-progress-report_en

European Securities and Markets Authority (2022), Sustainable Finance Roadmap 2022–2024, ESMA, Paris, 42 p., [Online], available at: https://www.esma.europa.eu/press-news/esma-news/esma-publishes-its-sustainable-finance-roadmap-2022-2024

Eurostat (2022), Sustainable Finance Statistics in the European Union – 2022 Report, Publications Office of the European Union, Luxembourg, 52 p., [Online], available at: https://ec.europa.eu/eurostat

Scholtens, B. (2006), «Finance as a driver of corporate social responsibility», Journal of Business Ethics, Vol. 68, рр. 19–33, doi.org/10.1007/S10551-006-9037-1.

Trotta, A., Rania, F. and Strano, E. (2024), «Exploring the linkages between FinTech and ESG: a bibliometric perspective», Research in International Business and Finance, Vol. 69, doi: 10.1016/j.ribaf.2023.102200.

«Jump$tart Coalition for Personal Financial Literacy», [Online], available at: https://www.jumpstart.org/

Federal Reserve, Federal Reserve Board, [Online], available at: https://www.federalreserve.gov/

Natsionalna stratehiia rozvytku finansovoi hramotnosti do 2030 roku, [Online], available at: https://bank.gov.ua/admin_uploads/article/NBU_Strategy-Financial-Literacy.pdf?v=11

Natsionalnyi bank Ukrainy (2021), Financial Literacy, Financial Inclusion and Financial Well-Being in Ukraine in 2021, Report on the Results of the Research, Kyiv, [Online], available at: https://bank.gov.ua/admin_uploads/article/Research_Financial_Literacy_Inclusion_Welfare_2021_en.pdf

«Regulation (EU) 2019/2088 On sustainability-related disclosures in the financial services sector: Regulation of the European Parliament and of the Council of 27 November 2019» (2019), Official Journal, L 317, 9 Dec., рр. 1–16, [Online], available at: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/2088/oj/eng

European Commission, EU taxonomy for sustainable activities, [Online], available at: https://finance.ec.europa.eu/sustainable-finance/tools-and-standards/eu-taxonomy-sustainable-activities_en

Senaya, G.M. (2024), «Financial Literacy and Its Role in Promoting Sustainable Investment», World Journal of Advanced Research and Reviews, Vol. 24, No. 1, рр. 212–232, doi: 10.30574/wjarr.2024.24.1.2986.

Lusardi, A. and Mitchell, O.S. (2014), «The economic importance of financial literacy: Theory and evidence», Journal of Economic Literature, Vol. 52 (1), рр. 5–44, [Online], available at: https://www.aeaweb.org/articles?id=10.1257/jel.52.1.5

Kaiser, T., Lusardi, A., Menkhoff, L. and Urban, C. (2022), «Financial education affects financial knowledge and downstream behaviors», Journal of Financial Economics, Vol. 145 (2), рр. 255–272, doi: 10.1016/j.jfineco.2021.09.022.

Filippini, M., Leippold, M. and Wekhof, T. (2024), «Sustainable finance literacy and the determinants of sustainable investing», Journal of Banking & Finance, doi: 10.1016/j.jbankfin.2024.107167.

Klapper, L. and Lusardi, A. (2019), «Financial literacy and financial resilience: Evidence from around the world», Financial Management, doi: 10.1111/fima.12283.

Atkinson, A. and Messy, F.A. (2012), Measuring financial literacy: Results of the OECD/INFE pilot study, [Online], available at: publications/reports/2012/03/measuring-financial-literacy_g17a210b/5k9csfs90fr4-en.pdf

Karakurum-Ozdemir, K., Kokkizil, M. and Uysal, G. (2019), «Financial Literacy in Developing Countries», Social Indicators Researc, Vol. 143 (1), рр. 325–353, doi: 10.1007/s11205-018-1952-x.

Zhang, Y. and Chatterjee, S. (2023), «Financial Well-Being in the United States: The Roles of Financial Literacy and Financial Stress», Sustainability, Vol. 15 (5), рр. 1–18, [Online], available at: https://ideas.repec.org/a/gam/jsusta/v15y2023i5p4505-d1086153.html

Goyal, K. and Kumar, S. (2021), «Financial literacy: A systematic review and bibliometric analysis», International Journal of Consumer Studies, Vol. 45 (1), рр. 80–105, doi: 10.1111/ijcs.12605.

Noctor, M., Stoney, S. and Stradling, S. (1992), Financial literacy: A Discussion of Concepts and Competences of Financial Literacy and Opportunities for Its Introduction into Young People’s Learning, National Foundation for Education Research, London, [Online], available at: https://www.scirp.org/reference/referencespapers?referenceid=4108721

Huston, S.J. (2010), «Measuring Financial Literacy», Journal of Consumer Affairs, Vol. 44 (2), рр. 296–316, doi: 10.1111/j.1745-6606.2010.01170.x.

Abdullah, M.A. and Chong, R. (2014), «Financial literacy: An exploratory review of the literature and future research», Journal of Emerging Economies and Islamic Research, Vol. 2 (3), 32 р., doi: 10.24191/jeeir.v2i3.9631.

Damayanti, R., Al-shami, S.S.A., Rahim, A.R. and Marwati, F.S. (2018), «Factors that influence financial literacy on small medium enterprises: A literature review», Opción, рр. 1540–1557, [Online], available at: https://www.researchgate.net/publication/331823650_Factors_that_influence_financial_literacy_on_small_medium_enterprises_A_literature_review

Molina-García, A., Dieguez-Soto, J., Galache-Laza, M.T. and Campos-Valenzuela, M. (2022), «Financial literacy in SMEs: A bibliometric analysis and a systematic literature review», Review of Managerial Science, Vol. 17, рр. 787–826, doi: 10.1007/s11846-022-00556-2.

Scholtens, B. (2006), «Finance as a driver of corporate social responsibility», Journal of Business Ethics, Vol. 68, рр. 19–33, doi: 10.1007/S10551-006-9037-1.

Idris, A., Rahmawati, A. and Surwanti, A. (2023), «Theoretical Models of Financial Literacy: A Bibliometric Analysis and Literature Review», Asian Journal of Business and Accounting, Vol. 16 (1), рр. 89–127, doi: 10.22452/ajba.vol16no1.4.

##submission.downloads##

Опубліковано

2025-12-19

Як цитувати

Виговська, О. А., Кириленко, Н. П., & Литвинчук, І. В. (2025). Фінансова грамотність як чинник формування управлінських рішень для сталого розвитку. Економіка, управління та адміністрування, (4(114), 109–116. https://doi.org/10.26642/ema-2025-4(114)-109-116

Номер

Розділ

ПУБЛІЧНЕ УПРАВЛІННЯ ТА АДМІНІСТРУВАННЯ